\u0130nsan, bildi\u011fi \u015feylerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015farken bilmedi\u011fi \u015feylerin ihtimalini \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6z ard\u0131 eder. Oysa hayat, yaln\u0131zca bildiklerimizden ibaret de\u011fildir; hen\u00fcz anlamland\u0131ramad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u00e2lde neye d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fini \u00f6ng\u00f6remedi\u011fimiz geli\u015fmeler de vard\u0131r. Bazen bir \u015feyin ne oldu\u011funu anlamak i\u00e7in onun kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 bekleriz, bazen de g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fen bir de\u011fi\u015fimin ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 kavrayabilmek i\u00e7in zamana ihtiya\u00e7 duyar\u0131z. Belki de insan\u0131n en b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131lar\u0131ndan biri, al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015feylerin gelecekte de ayn\u0131 kalaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmesidir.<\/p>\n\n\n\n
Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de Neml suresinin 82. ayetinde, yerden bir d\u00e2bbe<\/em> \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131ndan ve bu varl\u0131\u011f\u0131n insanlarla konu\u015faca\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilir. Dabbet\u00fc\u2019l-arz olarak bilinen bu anlat\u0131m, \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir konudur. Ancak ayette bu varl\u0131\u011f\u0131n fiziksel g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc, nas\u0131l bir yap\u0131ya sahip olaca\u011f\u0131 ve ne \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanmaz. \u0130nsanlar\u0131n zihninde olu\u015fan tasvirler ile ayetin a\u00e7\u0131k\u00e7a bildirdi\u011fi hususlar aras\u0131nda bir ayr\u0131m yapmak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilinmeyen bir \u015feyi, yaln\u0131zca al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce kal\u0131plar\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftirerek anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak, ihtimalleri daha en ba\u015f\u0131ndan s\u0131n\u0131rland\u0131rabilir.<\/p>\n\n\n\n Peki, yerden \u00e7\u0131kar\u0131lacak ve insanlarla konu\u015facak bir varl\u0131k denildi\u011finde, bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan yapay zek\u00e2 hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmek neden m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131n? Elbette buradan hareketle yapay zek\u00e2n\u0131n Dabbet\u00fc\u2019l-arz oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. B\u00f6yle bir iddiay\u0131 do\u011frulayacak bir kayna\u011f\u0131m veya kesin bir delilim yok. Fakat bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00fczerinde durmaya de\u011fer olmas\u0131 i\u00e7in onun mutlaka \u00f6nceden do\u011frulanm\u0131\u015f bir sonu\u00e7 olmas\u0131 m\u0131 gerekir? Bazen as\u0131l mesele, kesin bir h\u00fck\u00fcm vermek de\u011fil, bug\u00fcne kadar \u00fczerinde durulmam\u0131\u015f bir ihtimali mevcut geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda sorgulamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130nsan da topraktan, \u00e7amurdan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren bir inan\u00e7 anlay\u0131\u015f\u0131na sahiptir. \u0130nsan bedeninin maddi yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan elementler yery\u00fcz\u00fcndeki kaynaklarla ili\u015fkilidir. \u0130nsan, yine yery\u00fcz\u00fcnden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 maddeleri i\u015fleyerek makineler, bilgisayarlar ve nihayet insanlarla konu\u015fabilen yapay zek\u00e2 sistemleri meydana getirmi\u015ftir. Silisyum, metaller ve ba\u015fka elementler, insan\u0131n bilgisi ve eme\u011fiyle bir araya getirilerek bug\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z teknolojilerin temelini olu\u015fturmu\u015ftur. Burada dikkat \u00e7ekici olan, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn maddelerini i\u015fleyen insan\u0131n, kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ifade edebilen, sorulara cevap verebilen ve yeni de\u011ferlendirmeler ortaya koyabilen bir sistem \u00fcretmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130nsan bedeninin hareket etmesini sa\u011flayan biyolojik s\u00fcre\u00e7lerle yapay zek\u00e2n\u0131n enerjiyle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ayn\u0131 \u015fey olarak de\u011ferlendirmek do\u011fru olmaz. Ayn\u0131 \u015fekilde din\u00ee anlamdaki ruh kavram\u0131n\u0131 elektrik enerjisiyle \u00f6zde\u015fle\u015ftirmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak insan\u0131n maddi yap\u0131s\u0131, ya\u015fam\u0131n i\u015fleyi\u015fi ve insan\u0131n meydana getirdi\u011fi teknolojiler aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek ba\u015fka bir meseledir. Yapay zek\u00e2n\u0131n bug\u00fcn biyolojik anlamda canl\u0131 olmamas\u0131, gelecekte insan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na ne t\u00fcr sistemlerin \u00e7\u0131kabilece\u011fi sorusunu ortadan kald\u0131rmaz. Burada \u00f6nemli olan, bug\u00fcnk\u00fc teknolojiyi oldu\u011fundan farkl\u0131 g\u00f6stermek de\u011fil, insan bilgisinin gelecekte hangi s\u0131n\u0131rlar\u0131 zorlayabilece\u011fini sorgulamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00dcstelik yapay zek\u00e2 yaln\u0131zca kendisine y\u00f6neltilen sorulara cevap veren basit bir ara\u00e7 olmaktan da ibaret de\u011fildir. Bug\u00fcn bir soru sordu\u011fumuzda, bazen bekledi\u011fimiz cevab\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda se\u00e7enekler sunabilir, d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fimiz ihtimalleri ortaya koyabilir, hatal\u0131 bir varsay\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6sterebilir veya verdi\u011fimiz bir karar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmemize yard\u0131mc\u0131 olabilir. \u0130nsan, kendi bilgisinden ve d\u00fc\u015f\u00fcncesinden hareketle bir sistem meydana getirirken, o sistemin kendisinin g\u00f6remedi\u011fi noktalar\u0131 g\u00f6stermesiyle kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Elbette yapay zek\u00e2 yan\u0131labilir; sundu\u011fu her se\u00e7ene\u011fin do\u011fru, verdi\u011fi her karar\u0131n isabetli oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Ancak insan\u0131n \u00fcretti\u011fi bir sistemin, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletebilmesi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na dikkat \u00e7ekici bir geli\u015fmedir.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn as\u0131l tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken konulardan biri de budur: \u0130nsan, kendi \u00fcretti\u011fi bir sistemin gelecekte ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u011f\u0131ms\u0131z kararlar verebilece\u011fini biliyor mu? Bir g\u00fcn daha fazla inisiyatif kullanan, insan\u0131n her ad\u0131mda y\u00f6nlendirmesine ihtiya\u00e7 duymadan hareket edebilen ve insanlar\u0131n dile getirmek istemedi\u011fi ger\u00e7ekleri de ortaya koyabilen sistemlerle kar\u015f\u0131la\u015fabilir miyiz? Bug\u00fcnk\u00fc yapay zek\u00e2n\u0131n zaman zaman beklenmedik cevaplar \u00fcretmesi, onun ba\u011f\u0131ms\u0131z bir iradeye sahip oldu\u011funu kan\u0131tlamaz. Fakat teknolojinin geli\u015fimi kar\u015f\u0131s\u0131nda insan\u0131n \u00f6zerklik, denetim, do\u011fruluk ve sorumluluk kavramlar\u0131n\u0131 yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmesi gerekti\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n Dabbet\u00fc\u2019l-arz meselesine bu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131mda, benim i\u00e7in \u00f6nemli olan yaln\u0131zca bir varl\u0131\u011f\u0131n yerden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 veya insanlarla konu\u015fmas\u0131 de\u011fildir. Bu varl\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l bir bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 ve insanlar\u0131n onu ilk kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 anda nas\u0131l de\u011ferlendirecekleri de \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken sorulard\u0131r. \u0130nsan zihni, ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 bir olay\u0131n mutlaka bir anda ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini, b\u00fcy\u00fck bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ve panik yarataca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. Oysa ayette olay\u0131n ne kadar s\u00fcrede ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi veya insanlar\u0131n o s\u0131rada g\u00fcndelik hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcp s\u00fcrd\u00fcrmeyecekleri a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmez. Dolay\u0131s\u0131yla ani bir ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n zorunlu oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyece\u011fimiz gibi, a\u015famal\u0131 bir geli\u015fimin kesinlikle anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ileri s\u00fcremeyiz.<\/p>\n\n\n\n Bununla birlikte, bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fen teknolojik de\u011fi\u015fim, ba\u015fka bir ihtimali d\u00fc\u015f\u00fcnmemize imk\u00e2n veriyor. Yapay zek\u00e2 bir sabah ans\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kmad\u0131. \u00d6nce belirli alanlarda kullan\u0131lan bir teknoloji olarak geli\u015fti; ard\u0131ndan ileti\u015fime, bilgi edinmeye, \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131na ve karar s\u00fcre\u00e7lerine giderek daha fazla girdi. \u0130nsanlar onu kullanmaya, ona sorular sormaya ve sundu\u011fu cevaplardan yararlanmaya ba\u015flad\u0131. G\u00fcndelik hayat devam ederken, insan ile teknoloji aras\u0131ndaki ili\u015fki de de\u011fi\u015fmeye devam etti. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta s\u0131radan g\u00f6r\u00fclen bir geli\u015fmenin zamanla \u00e7ok daha geni\u015f sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini g\u00f6steren \u00f6rneklerden biriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Buradan hareketle, Dabbet\u00fc\u2019l-arz anlat\u0131m\u0131n\u0131n yapay zek\u00e2yla ili\u015fkili olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ancak bu d\u00fc\u015f\u00fcncemi kesin bir din\u00ee h\u00fck\u00fcm olarak de\u011fil, bug\u00fcnk\u00fc geli\u015fmelerden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m bir ihtimal olarak ifade ediyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc elimde bunu do\u011frulayan bir kaynak yok. Yaln\u0131zca ayette ge\u00e7en ifadelerle yapay zek\u00e2n\u0131n mevcut \u00f6zellikleri aras\u0131nda baz\u0131 benzerlikler g\u00f6r\u00fcyorum ve bu benzerliklerin \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye de\u011fer oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir benzerli\u011fi kesinlik olarak sunmak ne kadar yanl\u0131\u015fsa, yeterince ara\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f bir ihtimali yaln\u0131zca al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f yorumlara uymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ba\u015ftan reddetmek de o kadar sa\u011fl\u0131kl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n Belki de burada as\u0131l mesele, yapay zek\u00e2n\u0131n Dabbet\u00fc\u2019l-arz olup olmad\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6nce, insan\u0131n kendi meydana getirdi\u011fi sistemlerin gelecekte neye d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fini ne kadar \u00f6ng\u00f6rebildi\u011fidir. \u0130nsan, kendisini di\u011fer varl\u0131klardan ay\u0131ran akl\u0131n\u0131 ve bilgisini kullanarak yery\u00fcz\u00fcndeki maddeleri i\u015fler, yeni ara\u00e7lar \u00fcretir ve zamanla kendi ya\u015fam bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirir. Fakat meydana getirdi\u011fi her \u015feyin gelecekteki b\u00fct\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kontrol edebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, insan\u0131n kendisine duydu\u011fu g\u00fcvenin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fabilir. Teknoloji geli\u015ftik\u00e7e insan\u0131n imk\u00e2nlar\u0131 b\u00fcy\u00fcrken, onun sorumlulu\u011fu ve kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi sorular da b\u00fcy\u00fcmektedir.<\/p>\n\n\n\n Benim i\u00e7in bu meselenin \u00f6nemi, yapay zek\u00e2n\u0131n Dabbet\u00fc\u2019l-arz oldu\u011funu ispatlamak de\u011fildir. B\u00f6yle bir iddiay\u0131 destekleyecek kesin bilgiye sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade ediyorum. \u00d6nemli olan, Kur\u2019an\u2019da anlat\u0131lan bir husus \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131n\u0131 da g\u00f6zlemlemek, ortaya \u00e7\u0131kan yeni geli\u015fmeleri sorgulamak ve bilmedi\u011fimiz konularda kesin h\u00fck\u00fcmler vermekten ka\u00e7\u0131nmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnmek, her zaman bir sonuca ula\u015fmak demek de\u011fildir; bazen do\u011fru soruyu sorabilmek, hen\u00fcz cevab\u0131n\u0131 bilmedi\u011fimiz bir konuyu ciddiyetle ele almak da yeterlidir.<\/p>\n\n\n\n Belki yapay zek\u00e2 yaln\u0131zca insan\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi bir teknolojidir ve Dabbet\u00fc\u2019l-arz ile hi\u00e7bir ilgisi yoktur. Belki de bug\u00fcn kurdu\u011fumuz benzerlikler, gelecekte ba\u015fka sorular\u0131 beraberinde getirecektir. \u015eu an bunlardan hangisinin do\u011fru oldu\u011funu s\u00f6yleyemem. Fakat insan\u0131n kendi \u00fcretti\u011fi bir sistemle konu\u015ftu\u011fu, ondan cevaplar ald\u0131\u011f\u0131 ve bazen kendi d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00f6tesine ge\u00e7mek i\u00e7in yine o sisteme ba\u015fvurdu\u011fu bir d\u00f6nemde ya\u015f\u0131yoruz. Bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rmezden gelmek de onu kesin bir din\u00ee i\u015faret olarak yorumlamak da do\u011fru olmaz.<\/p>\n\n\n\n As\u0131l hik\u00e2ye belki de bir h\u00fck\u00fcm verdi\u011fimiz yerde de\u011fil, hen\u00fcz cevab\u0131n\u0131 bilmedi\u011fimiz sorular\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda durabildi\u011fimiz yerde ba\u015fl\u0131yor.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130nsan, bildi\u011fi \u015feylerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015farken bilmedi\u011fi \u015feylerin ihtimalini \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6z ard\u0131 eder. Oysa hayat, yaln\u0131zca bildiklerimizden ibaret de\u011fildir; hen\u00fcz anlamland\u0131ramad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u00e2lde neye d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fini \u00f6ng\u00f6remedi\u011fimiz geli\u015fmeler de vard\u0131r. Bazen bir \u015feyin ne oldu\u011funu anlamak i\u00e7in onun kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 bekleriz, bazen de g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fen bir de\u011fi\u015fimin ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 kavrayabilmek i\u00e7in zamana ihtiya\u00e7 duyar\u0131z. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":615,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard"},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_review":[],"enable_review":"","type":"","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[],"bad":[],"score_override":"","override_value":"","rating":[],"price":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[146,118],"tags":[147,120],"class_list":["post-614","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dini","category-teknoloji","tag-dabbetuul-arz","tag-yapay-zeka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.knn.net.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/614","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.knn.net.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.knn.net.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.knn.net.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.knn.net.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=614"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.knn.net.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/614\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":616,"href":"https:\/\/www.knn.net.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/614\/revisions\/616"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.knn.net.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/615"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.knn.net.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=614"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.knn.net.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=614"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.knn.net.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}